//
you're reading...
Prace ze sprawozdaniami

System ewidencji i rozliczania kosztów infrastruktury transportu kolejowego stosowany w Polsce

W przedsiębiorstwie PKP funkcjonuje system informatyczny finansowo – księgowy „FK”, spełniający wymogi Ustawy o rachunkowości oraz dający podstawę do sporządzania obowiązującej sprawozdawczości finansowej.
W ramach tego systemu funkcjonuje autonomiczny system FK „KOSZTY”, który pozwala na ewidencjonowanie poniesionych kosztów i emitowanie sprawozdań w dowolnych przekrojach i przedziałach czasowych.

W systemie tym ewidencjonuje się wszystkie koszty ponoszone w podstawowych zakładach pracy przedsiębiorstwa PKP tzw. worg. Prowadzą one, w ramach obowiązującej rachunkowości, księgowość kosztów działalności gospodarczej, realizowanej przez podległe jednostki wykonawcze.

Księgowość kosztów obejmuje:

  • ewidencję na kontach syntetycznych i analitycznych zespołu 4 „Koszty według rodzaju i ich rozliczenie”, takich jak:
401 – 404 amortyzacja środków trwałych uznawana za koszty uzyskiwania      przychodów
411 – 419 zużycie paliwa oraz materiałów
421 – 423 zużycie energii elektrycznej (w przypadku kosztów infrastruktury bez kosztów energii trakcyjnej)
431 – 439 usługi obce i czynsze
441 – 449 wynagrodzenia oraz narzuty i świadczenia na rzecz pracowników
451 – 459 podróże służbowe, koszty świadczeń wewnętrznych wykazane przez inną jednostkę worg
461 – 469 opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów, podatki od nieruchomości i pozostałe podatki i opłaty

oraz kont zespołu 5 „Koszty według rodzajów działalności”, takich jak:

501 działalność przewozowa
502 – 525 koszty wydziałowe służb
551 koszty zarządu
  • przekształcenie kosztów przy pomocy zestawu rozdzielników z układu rodzajowego na układ celowy kosztów;
  • ewidencję kosztów w ujęciu analitycznym do kont zespołu 5 (układ celowy kosztów) zgodnie ze szczegółowością określoną w załącznikach do „Wykazu stanowisk kosztów”.

W jednostkach podstawowego szczebla (worg) ewidencja kosztów jest prowadzona na podstawie dowodów księgowych, w ramach ksiąg rachunkowych tych jednostek, na podstawie których stwierdza się fakt dokonania operacji gospodarczych.

Dowody księgowe są ilustracją pomiaru i wyceny zużycia środków produkcji, siły roboczej występującej w formie wynagrodzeń, usług obcych jak też pozostałych elementów kosztów wynikających z zaistniałych operacji gospodarczych.

Dowody księgowe podlegają segregowaniu i grupowaniu w dowodach zbiorczych i zestawieniach, a następnie księgowaniu na kontach zespołu 4. Posegregowane dowody księgowe w układzie rodzajowym ujęte
w rozdzielnikach kosztów, łączy się w zbiorczym rozdzielniku kosztów, który stanowi podstawę do dokonania zapisów na kontach zespołu 5 w księgowości finansowej i na kontach analitycznych w układzie celowym, według szczegółowości określonej w wykazie stanowisk kosztów danej służby, do której zalicza się jednostkę worg. Ewidencja kosztów w układzie celowym jest ostatnim etapem prac w jednostce worg. Księgi rachunkowe są to wszystkie konta syntetyczne i analityczne służące do ewidencji działalności jednostki gospodarczej (worg).

W informatycznym rachunku kosztów księgi rachunkowe zawierają zbiory danych (uporządkowane według kont lub innej pożądanej struktury logicznej) jako rezultat ewidencji kosztów i ich przetwarzania za pomocą techniki komputerowej.

Jednostki gospodarcze (worg) stanowią podstawowy szczebel dla ewidencji kosztów. Jednostki te objęte informatycznym systemem FK sporządzają sprawozdania kosztowe w formie tabulogramów i zbiorów baz kosztowych jako wynik ewidencji kosztów za każdy miesiąc narastająco. Zbiory kosztów każdej jednostki organizacyjnej są przesyłane za pośrednictwem dyrekcji okręgów do Biura Finansów i Rachunkowości DG PKP. Następnie są one przetwarzane w sposób programowy w układ macierzowy, niezbędny dla potrzeb obrachunku kosztów własnych przedsiębiorstwa PKP i wydzielenia kosztów związanych z utrzymaniem i eksploatacją infrastruktury.

Wykaz stanowisk kosztów przedsiębiorstwa PKP funkcjonujący w przedsiębiorstwie PKP od 1993 roku (wraz z późniejszymi zmianami) nie różni się w zasadniczy sposób od wykazów kosztów kolei europejskich. Mają one podobną strukturę bazującą na wykazie opracowanym w ramach UIC i zalecanych do stosowania przez koleje europejskie w kartach UIC 313 i 374 R. Występujące różnice dotyczą stopnia szczegółowości danych analitycznych oraz zakresu informacji niezbędnych dla potrzeb ewidencji, kalkulacji, analizy
i kontroli kosztów.

„Wykaz stanowisk…” jest zestawieniem stanowisk pracy lub funkcji związanych z działalnością eksploatacyjną poszczególnych służb i jednostek organizacyjnych kolei. Umożliwia on ustalenie gdzie zostały poniesione wydatki niezbędne do prowadzenia działalności przewozowej. Zawarta w „Wykazie…” nomenklatura stanowisk kosztów pozwala na szczegółową specyfikację kosztów dotyczących podstawowych, elementarnych czynności składających się na działalność przewozową kolei, utrzymanie jej infrastruktury oraz na czynności o charakterze ogólnym, związane z obsługą administracyjną tych działalności.

Wykaz stanowisk kosztów pozwala określić w jakim celu zostały wydatkowane środki finansowe kolei. W ten sposób spełnia on funkcję układu celowego kosztów i jest podstawowym, najważniejszym źródłem informacji
o kształtowaniu się kosztów kolei. Każde stanowisko kosztów układu celowego zawiera podział kosztów w układzie rodzajowym.

Obowiązujący wykaz stanowisk kosztów jest jednolity dla wszystkich jednostek organizacyjnych kolei, co umożliwia ewidencję kosztów zgodnie z zakresem czynności wykonywanych przez te jednostki. Usługi wewnętrzne świadczone przez określone jednostki organizacyjne na rzecz  jednostek innych służb kolei ewidencjonowane są na stanowiskach kosztów takiej jednostki, której dotyczą. Taka zasada pozwala uzyskać rzetelne informacje o kosztach poniesionych przez daną jednostkę organizacyjną jak też o wydatkach związanych z utrzymaniem i remontami określonych obiektów, które nie są na jej utrzymaniu.

Ewidencjonowane koszty na poszczególnych stanowiskach działalności przewozowej można m. in. ująć w przekroju kosztów bezpośrednich i pośrednich.

Koszty bezpośrednie można odnieść wprost na żądane układy kosztów, takie jak: rodzaje ruchu, rodzaje trakcji, rodzaje wagonów, linie kolejowe.

Kosztami pośrednimi są koszty wspólne oraz pozostałe dla wyżej wymienionych układów.

Poszczególne stanowiska kosztów wspólnych są powiązane z odpowiednimi miernikami, w stosunku do których koszty te pozostają w określonej zależności mniej lub bardziej proporcjonalnej. Umożliwia to wykorzystanie mierników jako kluczy do rozliczania kosztów wspólnych na rodzaje ruchu, kategorie przewozów itd.

Układ wykazu stanowisk kosztów umożliwia również uzyskanie danych liczbowych według typów działalności, tzn.: podstawowej pomocniczej, pozaprzewozowej, mieszkaniowej, socjalnej, zdrowia oraz zarządu.

Koszty działalności podstawowej – przewozowej konto 501 wymaga bardziej szczegółowej analizy niż koszty innych działalności, stąd też powstaje konieczność analitycznego podziału związanych z nimi stanowisk w różnych układach.

Koszty infrastruktury kolejowej, które zaliczane są do działalności podstawowej obejmują według dotychczasowego układu organizacyjnego koszty dróg kolejowych, automatyki i telekomunikacji oraz energetyki.

Większość pozycji w zakresie kosztów infrastruktury jest przyporządkowana liniom kolejowym w sposób bezpośredni, gdyż odpowiednie dla infrastruktury stanowiska kosztów rozliczane są według załącznika F, który ujmuje linie kolejowe zgodnie z instrukcją D – 29 „Wykaz linii, łącznic i torów łączących” są kosztami bezpośrednimi linii.

Pozostałe koszty infrastruktury traktowane są jako wspólne dla wszystkich linii. Oszacowanie ich wielkości na linie kolejowe następuje zgodnie z przyjętymi kluczami podziału. Funkcjonujący system ewidencji nie umożliwia zatem uzyskania całkowitych kosztów powstających na danej linii kolejowej.

Rachunek kosztów, w rozumieniu ich ewidencji, nie jest dostatecznie wystarczającym narzędziem do podejmowania decyzji menedżerskich przez administrację PKP. Wynika to z ograniczonego zakresu przekrojów kalkulacyjnych. Istnieje zapotrzebowanie, w związku z prowadzoną restrukturyzacją przedsiębiorstwa, na informacje związane z kosztami produktu finalnego tj. przewozów pasażerskich i towarowych oraz, w związku
z wprowadzeniem opłat za korzystanie z linii kolejowych, na koszty infrastruktury.

Zaledwie, jak wspomniano uprzednio, część kosztów jest odnoszona bezpośrednio na sektory pasażerski i towarowy, określane w nowotworzącej się strukturze organizacyjnej jako sektory biznesu, oraz na infrastrukturę. Ponadto pozycje kosztów zawierają w sobie wiele zanieczyszczeń kosztami usług wzajemnie się przenikających, kosztami działalności finansowo wyodrębnionych oraz grupami kosztów wspólnych.

System FK jako typowo ewidencyjny nie pozwala na wprowadzenie pożądanych zmian w oprogramowaniu.

W celu rozliczania kosztów w układzie sektorowym opracowany został „Rachunek rozdzielczy kosztów FK – bis”. Został on wprowadzony w sposób pilotażowy we wschodniej dyrekcji kolei, gdzie funkcjonuje od 1997 roku nowa struktura organizacyjna odpowiadająca sektorom: pasażerskiemu, towarowemu, infrastruktury i trakcji (wraz z zapleczem warsztatowym) oraz pionowi nieruchomości.

System FK – bis wykorzystuje w pełni całość bazy danych kosztowych i przenosi informacje zawarte w systemie FK. Rachunek ten ma zapewnić rozliczenie kosztów w miejscach ich powstawania na poziomie worg. Istotą FK – bis jest realizacja rozdzielczego rachunku kosztów w wyniku bezpośredniego przyporządkowania kosztów do wykonywanej pracy. Rozdzielczy rachunek kosztów jest przeprowadzany w dwóch etapach: podziale pierwotnym i wtórnym. Podział pierwotny dotyczy tych kosztów, które można przyporządkować do odpowiedniego sektora czy pionu, na podstawie dokumentacji źródłowej. W ten sposób ustala się koszty własne poszczególnych sektorów i pionu.

Zakres kosztów, jaki jest ujęty w tym przyporządkowaniu w sektorze infrastruktury nie odzwierciedla pełnych jego kosztów. Koszty infrastruktury obejmują tylko ich część, tj. koszty wydziałowe oraz koszty którymi pozostałe sektory obciążyły infrastrukturę. Sektor infrastruktury gros swoich kosztów rozlicza już w podziale pierwotnym na sektory pasażerski i towarowy, gdyż jest on ujmowany jako sektor o charakterze usługowym. W podziale wtórnym następuje dalsze rozliczenie kosztów infrastruktury na sektory biznesu, według określonych kluczy podziałowych.

Z tego względu rachunek rozdzielczy kosztów FK – bis nie ma bezpośredniego zastosowania dla celu określenia kosztów infrastruktury, zgodnie z wytycznymi UE.

W związku z wprowadzeniem nowej struktury organizacyjnej przeds. PKP opracowywany jest na kolei System Kierowania i Zarządzania (SKPZ) oraz jego aplikacja obejmująca Rachunkowość finansową i zarządczą (FMiS). W systemie SKPZ rejestrowane będą dane o działalności eksploatacyjnej a w systemie FMiS prowadzona będzie ewidencja kosztów. Obydwa systemy powinny zaopatrzyć nowo powstałe sektory w dane przydatne do analizy ekonomiczno – finansowej o wykonywanej działalności niezbędnej w związku z nadaniem sektorom odpowiedzialności za wyniki finansowe.

About pracemagisterskie

Piszę prace magisterskie

Dyskusja

Brak komentarzy.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

%d blogerów lubi to: