//
you're reading...
Prace ze sprawozdaniami

Układ i treść bilansu

Bilans stanowi podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. Jest on zestawieniem składników majątkowych oraz źródeł finansowania tych składników sporządzonym na określony dzień. Najczęściej bilans sporządzany jest na koniec roku. Bilans prezentuje zatem statyczny obraz przedsiębiorstwa a nie wykazuje strumieni wartości, jakie towarzyszą prowadzonej działalności gospodarczej (koszty, przychody ze sprzedaży itp.) oraz operacjom finansowym na rynku kapitałowym. Ujmuje on natomiast skutki tych procesów i towarzyszących im strumieni wartości widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów bilansu.[1]

Bilans sporządzany jest w formie dwustronnej. Jest to zatem dwustronne przeciwstawne, ale w sumach końcowych równoważne zestawienie wszystkich składników majątku i kapitałów jednostki gospodarczej w pewnym momencie czasowym zwanym momentem bilansowym.[2]

Po lewej stronie bilansu wykazane są aktywa, tj. składniki majątkowe stanowiące własność przedsiębiorstwa, a po prawej pasywa tj. źródła finansowania majątku.

Aktywa są to środki gospodarcze będące własnością przedsiębiorstwa, wykorzystywane przy realizacji operacji gospodarczych związanych z jego działalnością. W ramach aktywów dokonywany jest podział na aktywa trwałe i obrotowe. Część aktywów ujętych wartościowo występuje w formie rzeczowej (środki trwałe, materiały, wyroby gotowe), część natomiast można ująć tylko wartościowo (gotówka, należności, papiery wartościowe).[3]

Pasywa w przeciwieństwie do aktywów, które mogą mieć postać nie tylko wartościową, ale i rzeczową, występują jedynie w ujęciu wartościowym. W ramach pasywów najistotniejszy jest podział na kapitały obce (zobowiązania) oraz kapitały własne. Podział ten informuje o stopniu zadłużenia firmy, co ma istotne znaczenie dla oceny wiarygodności kredytowej – jest jedną z miar ryzyka finansowego.4

Rys.3. Schemat bilansu uproszczony

AKTYWA

PASYWA

Kapitały własne
Majątek trwały
Kapitały

Obce

Długoterminowe
Majątek obrotowy Krótkoterminowe
Suma bilansowa aktywów
Suma bilansowa pasywów

 

Sposób zaangażowania kapitałów Źródła pochodzenia kapitałów

Źródło: M.Sierpińska, T.Jachna, Ocena przedsiębiorstwa według standardów

 światowych, Warszawa 2002, s.43.

Bilans powinien charakteryzować się następującymi cechami:

  1. zupełność – wykazywane w bilansie składniki wynikają z ujęcia całokształtu zdarzeń gospodarczych, które wystąpiły w okresie sprawozdawczym,
  2. rzetelność – składniki majątkowe i źródła ich finansowania powinny być zgodne z rzeczywistym stanem ilościowym i wartościowym. Źródłem danych do sporządzania bilansu powinna być prawidłowo prowadzona ewidencja księgowa, oparta na wiarygodnej dokumentacji zdarzeń (operacji) gospodarczych,
  3. sprawdzalność – polega na tym, że dane zawarte w bilansie są porównywalne pod względem kompletności i poprawności ze źródłami, z których pochodzą,
  4. ciągłość – bilans zamknięcia jednego okresu jest jednocześnie bilansem otwarcia drugiego okresu.[4]

Układ bilansu w Polsce został uregulowany odpowiednimi przepisami. Wykorzystano w nich rozwiązania stosowane w krajach o gospodarce rynkowej, głównie w krajach EWG. Prawne uregulowanie zasad sporządzania i układów bilansów umożliwia jednoznaczną ocenę ich prawidłowości. Pozwala ponadto na porównanie danych bilansowych różnych firm ze względu na jednorodną pod względem ekonomicznym treść poszczególnych pozycji aktywów i pasywów. Zarówno aktywa, jak i pasywa bilansu przedsiębiorstwa, ujęte są w określonej, logicznej kolejności i łączone w grupy o zbliżonej treści ekonomicznej.[5]

Po stronie aktywów składniki majątkowe uszeregowane są według zwiększającego się stopnia płynności, tzn. łatwości, z jaką mogą one być zamienione na gotówkę, uwzględniając cykliczność operacji gospodarczych. W pierwszej kolejności ujmuje się majątek trwały, którego cykl obrotowy w przedsiębiorstwie jest dłuższy niż jeden rok, a w dalszej kolejności majątek obrotowy, poczynając od zapasów poprzez należności, a na gotówce kończąc.

Z kolei po stronie pasywów wykazuje się poszczególne pozycje według stopnia pilności ich zwrotu. W pierwszej kolejności podaje się kapitały własne, następnie zobowiązania długoterminowe (kredyty, pożyczki) z terminem płatności przekraczającym jeden rok, a następnie zobowiązania krótkoterminowe.[6]

Podobny układ bilansu, ujmujący majątek od najwyższego do najniższego stopnia płynności, stosowany jest w krajach Unii Europejskiej.

W obowiązującym w Polsce urzędowym wzorze bilansu pozycje aktywów ujęte są w trzy grupy (A-C).[7]

Grupę A stanowi majątek trwały, czyli składniki, które trwale związane są z jednostką gospodarczą. Obsługują one procesy gospodarcze w długim okresie czasu i zachowują swoją postać mimo, że ulegają zużyciu. Jest to jednak zużycie stopniowe, co umożliwia zachowanie postaci występowania. Majątek trwały obejmuje następujące grupy składników:

wartości niematerialne i prawne, rzeczowy majątek trwały, finansowy majątek trwały i należności długoterminowe.[8]

Grupę B stanowi majątek obrotowy, który charakteryzuje zmiana postaci naturalnej w stosunkowo krótkim czasie. Składniki majątku obrotowego na skutek prowadzonej działalności gospodarczej, znajdują się w ciągłym ruchu, a przechodząc przez kolejne fazy tej działalności przyjmują inną postać. Majątek obrotowy stanowią następujące grupy składników: zapasy, należności i roszczenia, papiery wartościowe przeznaczone do obrotu, środki pieniężne.[9]

Szczegółową charakterystykę poszczególnych pozycji majątku trwałego i obrotowego przedstawia wzór bilansu.

Grupa C aktywów to czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów i inne rozliczenia międzyokresowe. W pozycji czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów, wykazuje się stan już przeniesionych wydatków, stanowiący koszty dotyczące przyszłych lat obrotowych.

Strona pasywów bilansu zawiera pięć grup źródeł finansowania majątku przedsiębiorstwa (A-E). Wskazują one kto wyposażył przedsiębiorstwo w odpowiednie środki gospodarcze i na jakich warunkach; na okres istnienia przedsiębiorstwa, czy na określony czas. Ogół źródeł finansowania majątku przedsiębiorstwa można więc podzielić na własne i obce.[10]

Grupę A stanowi kapitał własny, który jest wartościowym równoważnikiem tych składników majątku, w stosunku do których jednostce gospodarczej przysługuje prawo własności.

Kapitał własny obejmuje co najmniej 7 pozycji:

  1. Kapitał podstawowy każdej jednostki gospodarczej (np. kapitał akcyjny w spółkach akcyjnych, kapitał zakładowy w spółkach z o.o., fundusz udziałowy w spółdzielniach).
  2. Należne, lecz nie wniesione wkłady i wpłaty na poczet kapitału.
  3. Kapitał zapasowy.
  4. Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny.
  5. Pozostałe kapitały rezerwowe, tworzone ustawowo zgodnie ze statutem lub umową.
  6. Niepodzielny wynik finansowy z lat ubiegłych.
  7. Wynik finansowy netto z roku obrotowego.[11]

Grupa B to rezerwy na podatek dochodowy oraz na straty i ryzyko.

Grupy pasywów C, D i E są to kapitały obce. Kapitały (fundusze) obce to suma wartości tych składników majątku, które znajdują się w dyspozycji jednostki gospodarczej, a są własnością innych podmiotów. Wartości te są przekazywane jednostkom gospodarczym z obowiązkiem zwrotu w ściśle określonym czasie.[12]

Grupę C stanowią zobowiązania długoterminowe, czyli takie, których termin spłaty ostatniej raty na dzień bilansowy przypada później niż po roku sprawozdawczym.

W grupie D wyszczególnione zostały zobowiązania krótkoterminowe, o czasokresie realizacji krótszym niż 1 rok i fundusze specjalne.

Grupę E, ostatnią grupę pasywów tworzą bierne rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów. Bierne rozliczenia międzyokresowe obejmują rezerwy na wydatki przyszłych okresów, stanowiące koszty przypadające na bieżący okres sprawozdawczy.

Dane zawarte w bilansie uzupełniane są o następujące elementy:

  1. Umorzenie rzeczowych składników majątku trwałego.
  2. Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych.
  3. Udziały w podmiotach zagranicznych wchodzących w skład finansowego majątku trwałego.
  4. Kredyty i pożyczki zagraniczne będące częścią zobowiązań długoterminowych i zobowiązań krótkoterminowych.
  5. Wielkość kapitału zakładowego wliczona do kapitału podstawowego.[13]

[1] M. Sierpińska, T. Jachna, op.cit.,s.43.

[2] A.Jaklik, B.Micherda, Podstawy rachunkowości jednostek gospodarczych, Kraków 1992, s.28.

[3] M.Sierpińska, T.Jachna, op. cit., s.42.

4 J.Czekaj, Z.Dresler, Zarządzanie finansami przedsiębiorstw, podstawy teorii,

Warszawa 1998, s.211.

[4] E.Kalwasińska, Rachunkowość finansowa, Warszawa 1995, s.35.

[5] M.Sierpińska, T.Jachna, op. cit., s.44.

[6] M.Sierpińska, T.Jachna, op. cit., s.45.

[7] Ustawa z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz.U.Nr 121, poz.591).

[8] Ustawa z dnia 29 września 1994 r., op. cit.

[9] A.Jaklik, B.Micherda, Podstawy rachunkowości jednostek gospodarczych, Kraków 1992, s.23.

[10] M.Sierpińska, T.Jachna, op. cit., s.48.

[11] Ustawa z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości .

[12] A.Jaklik, B.Micherda, op. cit., s.26.

[13] Ustawa z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości.

Reklamy

About pracemagisterskie

Piszę prace magisterskie

Dyskusja

Brak komentarzy.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: